CvE minimumlijst
latijn
vereiste minimumkennis vormleer 2017:

De CvE-minimumlijst vormt het uitgangspunt bij de op het centrale examen gestelde vragen
en bij de annotatie van de ongeziene authentieke tekst.

De CvE gaat ervan uit dat de kandidaten vertrouwd zijn met de volgende stilistische begrippen.
N.B. Begrippen met worden niet bekend verondersteld.

STILISTISCHE BEGRIPPEN (N-Z)

Paradox :
Een schijnbare tegenstrijdigheid.

Cum tacent, clamant
Vertaling:
Doordat ze zwijgen, schreeuwen ze luid. (door te zwijgen geven de senatoren juist hun oordeel heel duidelijk)
(Cicero, Oratio in Catilinam I, 21)

Parallellisme:
Het verschijnsel dat twee of meer zinnen of zinsdelen dezelfde structuur hebben:

Spreken is zilver, zwijgen is goud.

(....)qui armati senatum obsederint, magistratibus vim attullerint, rem publicam oppugnarint
Vertaling:
(....) die gewapend de senaat hebben bezet, de magistraten hebben mishandeld, de repuliek hebben aangevallen
( Cicero, Oratio pro Caelio 1)

Pars pro toto
Het noemen van een deel in plaats van een geheel

quaerenti et tectis urbis sine fine furenti
Vertaling:
zoekend en eindeloos door de daken van de stad razend
tectis
i.p.v. domibus (daken ipv huizen)
(Vergilius, Aeneis 2, 771)

Personificatie
is een vorm van beeldspraak waarbij levenloze dingen, voorwerpen of abstracties als levende wezens worden
voorgesteld of eigenschapppen daarvan toebedeeld krijgen.

Pyramus en Thisbe spreken tegen de muur alsof hij een persoon is:
"invide" dicebant "paries, quid amantibus obstas?
Vertaling:
Ze zeiden: "Jaloerse muur, waarom sta jij geliefden in de weg?"
(Ovidius, Metamorphoses 4, 73)

Dulces exuviae, (.....) accipite hanc animam
Vertaling:
Dierbare kledingstukken, (.............) neemt mijn leven aan
(Voordat Dido zichzelf doodt, spreekt ze de achtergelaten kledingstukken van Aeneas toe)
(Vergilius, Aeneis IV, 651-652)

Pleonasme
Het aan een begrip toekennen van een kwalificatie die reeds in het begrip zelf besloten ligt.

een potentiële kans

Rursus reverterunt.
Vertaling:
Ze keerden weer terug.
(Caesar, De Bello Gallico, IV,4,5)

Polysyndeton
De opeenvolging van twee of meer tekstelementen binnen een zin die telkens door een nevenschikkend
voegwoord met elkaa verbonden zijn.

Et placet et video, sed qoud videoque placetque
non tamen invenio
.
Vertaling:
En hij bevalt mij en ik zie hem, maar wat ik en zie en wat mij bevalt
kan ik toch niet vinden/vind ik toch niet.
(Ovidius, Metamorfosen 3, 446-447) [N.B. ook chiasme van placet en video ]

....laudat digitosque manusque         
bracchiaque et nudos media plus parte lacertos;

Vertaling:
hij prijst en haar vingers en haar handen en haar
onderarmen, en haar meer dan de helft ontblote bovenarmen:
(
Ovidius, Metamorphoses 1, 500-501)


Retorische vraag

Een vraag waarbij het niet de bedoeling van de vragensteller is dat er een antwoord gegeven wordt.

Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?
Vertaling:
Hoe lang nog zul jij, Catilina, ons geduld misbruiken?
( Cicero, In Catilinam 1, 1)

Sententia
Een algemeen geldende uitspraak.

Oost West, thuis best

homines, dum docent, discunt
Vertaling:
mensen leren, terwijl zij onderwijzen
(Seneca, ad Lucilium epistula 7, 8)

Tautologie
Het nevenschikkend herhalen van een begrip in andere woorden.

gratis en voor niks

Domum meam maioribus praesidiis munivi atque firmavi
Vertaling:
Ik heb mijn huis met grotere wachtposten beveiligd en versterkt
(Cicero, Oratio in Catilinam 1, 10)

Tertium comparationis/punt van overeenkomst
Zie vergelijking (hieronder)

Vergelijking
Vorm van beeldspraak waarbij afgebeelde en beeld beide worden genoemd
(dus met: "als", "zoals", "gelijk aan" etc.)

De vergelijking bestaat uit 3 elementen:

1 afgebeelde (= persoon/zaak die vergeleken wordt)

2 beeld (= persoon/zaak waarmee vergeleken wordt)

3 punt van vergelijking of tertium comparationis (= het aspect waarin afgebeelde en beeld overeenkomen)

 aut quam sidera multa, cum tacet nox,
furtivos hominum vident amores:
tam te basia multa basiare
vesano satis et super Catullo est.
Vertaling:
of zoveel sterren als er, wanneer de nacht zwijgt,
de heimelijke liefdes van de mensen zien:
dat jij mij zoveel kussen geeft
is voldoende en meer dan voldoende voor de waanzinnige Catullus.
(Catullus, Carmen 7, 7-10)

Afgebeelde: het aantal kussen dat Catullus van Lesbia (krijgt of) wil
Beeld: het aantal sterren aan de hemel
Punt van overeenkomst oneindigheid/oneindig aantal

Latijnse grammatica

  1. vormleer: deze behandelt de vormen, verbuiging en vervoeging van de verschillende woordsoorten
  2. syntaxis: deze behandelt het vormen van structuur in zinnen en van zinsverband
  3. stilistica en taaleigen
    1. algemeen:
      1. a - b
      2. c - m
      3. n - z
      4. narratologie
      5. argumentatie

Vormleer per onderdeel :

  1. zelfstandige naamwoorden
    1. geslachtsregels
  2. bijvoeglijke naamwoorden
    1. corresponderende
  3. bijwoorden
    1. corresponderende
  4. telwoorden
  5. voornaamwoorden
    1. aanwijzende
    2. onbepaalde
    3. vragende
    4. persoonlijke
    5. bezittelijke
    6. betrekkelijke
  6. verba algemeen
    1. onvoltooid act.
    2. onvoltooid pas.
    3. voltooid. act.
    4. voltooid pas.
  7. deponentia
    1. onvoltooid
    2. voltooid
  8. onregelmatige ww
    1. fio fieri
    2. nolo, volo
    3. sum, possum
    4. eo
    5. fero
  9. stamtijden
    1. gewone
    2. (semi)deponentia