basiskennis
latijn
vereiste kennis
stilistica

"Lijst Stilistische en narratologische middelen minimumlijst Latijn CEVO"
De CEVO gaat ervan uit dat de kandidaten vertrouwd zijn met de volgende stilistische en narratolische begrippen.

STILISTISCHE BEGRIPPEN (N-Z)

Parallellie
Identieke opbouw van tekstelementen in opeenvolgende (delen van) zinnen

Laten de vogels protesteren
Tegen de branding, tegen het schuim
Tegen de vliegende vissen  

Laten de vogels protesteren
Tegen
de opgezette vogels
Tegen de vogelschemering........
( Guillaume van der Graft)

          arbor ibi niveis uberrima pomis ,
ardua morus, erat, gelido contermina fonti
.
Vertaling:
               er was daar een boom zeer rijk beladen met sneeuwwitte vruchten,
een hoge moerbeiboom, grenzend aan een ijskoude bron.
( Ovidius, Metamorphoses 4, 89-90)

Pars pro toto
Het noemen van een deel in plaats van een geheel

Even koppen tellen (= leerlingen tellen)

quaerenti et tectis urbis sine fine furenti
Vertaling:
zoekend en eindeloos langs de daken van de stad razend
tectis
i.p.v. domibus (daken ipv huizen)
(Vergilius, Aeneis 2, 771)

Pathos
Het opwekken van betrokkenheid bij of medelijden met het personage bij de toehoorder of lezer

"Pyrame," clamavit, "quis te mihi casus ademit?
Pyrame, responde! tua te carissima Thisbe
nominat; exaudi vultusque attolle iacentes!"
Vertaling:
"Pyramus, welk ongeval heeft jou aan mij ontnomen?
Pyramus, antwoord! Jouw allerliefste Thisbe roept jou
bij je naam: hoor me en til je liggende oogleden op!"
( Ovidius, Metamorphoses 4, 142-144)

Polysyndeton
Het opsommen van minstens drie tekstelementen met voegwoorden

Die zorgt en waakt en slaaft en ploegt en zwoegt en zweet
(Joost van den Vondel, Palamedes)

....laudat digitos que manus que         
bracchia que et nudos media plus parte lacertos;
Vertaling:
hij prijst en haar vingers en haar handen en haar
onderarmen, en haar meer dan de helft ontblote bovenarmen:
( Ovidius, Metamorphoses 1, 500-501)

Punt van overeenkomst
Zie vergelijking

Retorische vraag
Een vraag waarbij het niet de bedoeling van de vragensteller is dat er een antwoord gegeven wordt, maar waarbij een sterke bewering of aansporing tot uiting komt

Wie ziet niet soms zich liggen in de kist,
geroerd, dat zoveel schoons moest ondergaan?
Wie hoort uit 't graf niet roemen, stil voldaan,
deugden die buiten hem geen stervling wist?
( J.A. Dèr Mouw)

Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra? quam diu etiam furor iste tuus nos eludet? quem ad finem sese effrenata iactabit audacia? ....
Vertaling:
Tot welk punt eigenlijk zul jij, Catilina, ons geduld misbruiken? Hoe lang nog zal die waanzin van jou met ons de draak steken? Tot welk uiterste zal jouw teugelloze overmoed zich verheffen?
( Cicero, In Catilinam 1, 1)

Sententia
Een kernachtige uitspraak met een boodschap

Oost West, thuis best

homines, dum docent, discunt
Vertaling:
mensen leren, terwijl zij onderwijzen
(Seneca, ad Lucilium epistula 7, 8)

Trikolon
Opbouw van een zin in drie elementen met een vrijwel identieke zinsstructuur

nec mora; quod pontus, quod terra, quod educat aer.
Vertaling:
zonder uitstel (eist zij op) wat de zee, wat de aarde, wat de lucht voortbrengt.
( Ovidius, Metamorphoses 8, 830)

Vergelijking
Vorm van beeldspraak waarbij afgebeelde en beeld beide worden genoemd
(dus met als, zoals, gelijk aan etc.)

1 afgebeelde (= persoon/zaak die vergeleken wordt)

2 beeld (= persoon/zaak waarmee vergeleken wordt)

3 punt van overeenkomst (= het aspect waarin afgebeelde en beeld overeenkomen)

hij is zo rood als een kreeft

                                            cruor emicat alte
non aliter, quam cum vitiato fistula plumbo
scinditur et tenui stridente foramine longas
eiaculatur aquas atque ictibus aera rumpit
Vertaling:
                                              het bloed spoot hoog op,
niet anders dan wanneer een waterleidingbuis omdat het lood verrot is
scheurt/springt en door een sissende kleine opening lange
waterstralen naar buiten werpt en met stoten de lucht doorbreekt,
( Ovidius, Metamorphoses 4, 121-124)

Woordplaatsing
aan het begin / einde van een regel / zin:
woorden voor- of achteraan een zin of regel krijgen nadruk

Eurydicen que suam iam tuto respicit Orpheus
Vertaling:
en eindelijk kijkt Orpheus veilig om naar zijn Eurydice
( Ovidius, Metamorphoses 11, 66)


 

basiskennis
1. vormleer
2. syntaxis

vertaaltips
gulden regels

per onderdeel
    vormleer:
  1. substantiva
  2. adiectiva
  3. adverbia
  4. correlativa
    1. adiectiva
    2. adverbia
  5. pronomina
    1. demonstrativa
    2. indefinita
    3. interrogativa
    4. personalia
    5. possessiva
    6. relativa
  6. numeralia
  7. verba algemeen
    1. onvolt. act.
    2. onvolt. pas.
    3. volt. act.
    4. volt. pas.
  8. deponentia
    1. praesens
    2. perfectum
  9. onregelmatige ww
  10. stamtijden
    1. deponentia
    2. composita

  11. syntaxis:

  12. participium
  13. abl.abs.
  14. gerundi(v)um
  15. aci en nci
  16. gebruik tempora
  17. modi in hoofdzin
  18. modi in bijzinnen
    1. afh. vraagzin
    2. causale
    3. comparatieve
    4. concessieve
    5. conditionele
    6. consecutieve
    7. relatieve
    8. temporele
  19. nominativus
  20. genitivus
  21. dativus
  22. accusativus
  23. ablativus
  24. vocativus
  25. locativus e.a.