basiskennis
latijn
vereiste kennis
stilistica

"Lijst Stilistische en narratologische middelen minimumlijst Latijn CEVO"
De CEVO gaat ervan uit dat de kandidaten vertrouwd zijn met de volgende stilistische en narratolische begrippen.

STILISTISCHE BEGRIPPEN (C-M)

Chiasme
Het kruiselings plaatsen van (grammaticaal) gelijkwaardige tekstelementen binnen een zin of binnen opeenvolgende zinnen

Denkend aan de dood kan ik niet slapen
En niet slapend denk ik aan de dood
(J.C. Bloem)

Aenean fundantem arces ac tecta novantem
Vertaling:
(hij zag) Aeneas de burcht stichten(d) en de daken vernieuwen(d)/nieuwe huizen bouwend
(Vergilius, Aeneis 4, 260)

NB: chiasme kruiselings noteren, dus:

fundantem arces
  
tecta         novantem

Climax
Een reeks tekstelementen waarvan de inhoud een stijgende lijn in betekenis en/of lengte vertoont

uren, dagen, maanden, jaren,
vliegen als een schaduw heen
(Herman Gorter)

laudat digitos que manus que
bracchia que et nudos media plus parte lacertos ;
Vertaling:
hij prijst en haar vingers en haar handen en haar
onderarmen en haar meer dan de helft ontblote bovenarmen
( Ovidius, Metamorphoses 1, 500-501)

Dramatische ironie
Het procédé waarbij de toeschouwer/lezer meer informatie over de uitgebeelde situatie heeft dan een of meer personage(s) in die situatie

at rex Odrysius, quamvis secessit, in illa
aestuat et repetens faciem motusque manusque
qualia vult fingit quae nondum vidit, et ignes
ipse suos nutrit cura removente soporem.
Lux erat, et generi dextram complexus euntis
Pandion comitem lacrimis commendat obortis:
"Hanc ego, care gener, quoniam pia causa coegit,
et voluere ambae (voluisti tu quoque, Tereu),
do tibi perque fidem cognataque pectora supplex
per superos oro, patrio ut tuearis amore
et mihi sollicitae lenimen dulce senectae
quam primum (omnis erit nobis mora longa) remittas...".

( Ovidius, Metamorphoses 6, 490-501)

Ellips
Het weglaten van één of meer tekstelementen die in de context gemakkelijk aangevuld kunnen worden

Opa gaf aan Jan een fiets, aan Piet een step.

"Icare", ait, "moneo, ne, si dimissior ibis,
unda gravet pennas, si celsior (ibis) , ignis adurat .. »
Vertaling:
"Icarus, ik waarschuw je, dat niet, als je te laag zult gaan
het water de veren zwaar maakt, als je te hoog (zult gaan), het vuur ze verbrandt
.
(Ovidius, Metamorphoses 8, 204-205)

Eufemisme
Het in verzachtende taal weergeven van een negatief beladen begrip

inslapen (= sterven)

civitates, quas .. pacaverat
Vertaling:
de stammen die .... hij had tot vrede gebracht = hij had onderworpen.
(Caesar, De Bello Gallico 7, 65.4)


Hyperbaton

Het van elkaar scheiden van twee tekstelementen die een grammaticale eenheid vormen
N.B.: de scheiding van de tekstelementen wordt gevormd door tekstelementen die niet met de grammaticale eenheid te maken hebben.

In nova fert animus mutatas dicere formas
corpora
Vertaling:
Mijn geest brengt mij ertoe te/wil vertellen over de gedaantes, die veranderd zijn in nieuwe
lichamen:
( Ovidius, Metamorphoses 1, 1-2)


Hyperbool

Een sterke overdrijving

Jij bent ontzettend sterk (gezegd tegen een klein kind)

Talia iactanti stridens Aquilone procella
velum adversa ferit, fluctusque ad sidera tollit
Vertaling:
Terwijl hij dergelijke dingen roept stoot een suizende windvlaag uit het Noorden
tegen het zeil, en tilt de golven op tot de sterren
(Vergilius, Aeneis 1, 102-103)

Ironie

Opmerking waarbij spottend het tegendeel naar voren wordt gebracht van wat eigenlijk wordt bedoeld

Grapjas! (gezegd tegen iemand die een vervelende streek heeft uitgehaald)

...hic insidiator...
...deze struikrover...
(bedoeld is Milo, terwijl Cicero juist probeert aan te tonen dat hij zeker niet degene is die de aanval heeft geopend)
(Cicero, Pro Milone 28)

Litotes
Het ontkennen van een begrip met als doel het tegendeel te benadrukken

Daar ben ik niet vies van (= ik vind het héél lekker!)  

..................'ego te, quae plurima fando
enumerare vales, numquam, regina, negabo
promeritam , nec me meminisse pigebit Elissae
Vertaling:
.............''ik zal nooit, koningin dat u mij de weldaden bewezen hebt,
hoevele u er ook kunt opnoemen, en niet zal het mij verdrieten (= ik zal erg blij zijn)
terug te denken aan Dido

(Vergilius, Aeneis 4, 333-335)

Metafoor

Vorm van beeldspraak waarbij alleen het beeld (= persoon/zaak waarmee vergeleken wordt) wordt genoemd (dus zonder als, zoals, gelijk aan etc.)  

Het kleine vee, dat de lucht afweidt
(Herman Gorter)


At regina gravi iamdudum saucia cura
vulnus alit venis et caeco carpitur igni
.
Vertaling:
Maar de koningin reeds lang gewond door een pijnlijke liefde (zorg)
voedt de wond met haar aderen en wordt verteerd door het onzichtbare vuur.
(Vergilius, Aeneis 4, 1-2)

 

basiskennis
1. vormleer
2. syntaxis

vertaaltips
gulden regels

per onderdeel
    vormleer:
  1. substantiva
  2. adiectiva
  3. adverbia
  4. correlativa
    1. adiectiva
    2. adverbia
  5. pronomina
    1. demonstrativa
    2. indefinita
    3. interrogativa
    4. personalia
    5. possessiva
    6. relativa
  6. numeralia
  7. verba algemeen
    1. onvolt. act.
    2. onvolt. pas.
    3. volt. act.
    4. volt. pas.
  8. deponentia
    1. praesens
    2. perfectum
  9. onregelmatige ww
  10. stamtijden
    1. deponentia
    2. composita

  11. syntaxis:

  12. participium
  13. abl.abs.
  14. gerundi(v)um
  15. aci en nci
  16. gebruik tempora
  17. modi in hoofdzin
  18. modi in bijzinnen
    1. afh. vraagzin
    2. causale
    3. comparatieve
    4. concessieve
    5. conditionele
    6. consecutieve
    7. relatieve
    8. temporele
  19. nominativus
  20. genitivus
  21. dativus
  22. accusativus
  23. ablativus
  24. vocativus
  25. locativus e.a.